काउले । चेपाङ समुदाय र चेपाङ गाउँ भन्नासाथ कतै न कतैबाट गरिबी, अभावजस्ता समस्या जोडिन्छ । तर, विशुद्ध चेपाङ जातिको बसोवास रहेको इच्छाकामना गाउँपालिकाको वडा नं.२ मा पर्ने हपनी गाउँका चेपाङ समुदाय भने अन्य क्षेत्रका चेपाङभन्दा विकसित छन् । उनीहरु आफैँ खेतीपातीमा व्यस्त छन् । हातमा सीप भएकाहरुले निगालोबाट बन्ने सामग्री निर्माण गर्छन् ।

गाउँमा उत्पादन भएका सबै वस्तु बजार लैजान्छन् । र, दुई चार पैसा नियमितरुपमा आम्दानी गर्दै आएका छन् । इच्छाकामना गाउँपालिकाले कृषि एम्बुलेन्स सञ्चालनमा ल्याएपछि स्थानीयलाई पनि धेरै नै सजिलो भएको छ । गाउँमा जे उत्पादन भए पनि त्यसले सजिलैसँग बजार पाएको छ ।

कृषि एम्बुलेन्स सञ्चालनमा आएपछि गाउँमा ३५ घर परिवार समूहमा आवद्ध भई तरकारीखेतीलाई व्यवसायीकरण गर्दै आएको हपनी कृषि समूहका अध्यक्ष टेकबहादुर चेपाङले बताए । ‘हिजो हामीले उत्पादन गरेका वस्तुलाई बजारसम्म लैजान निकै सकस थियो,’ उनी भन्छन्, ‘सक्नेले बोकेर बजार पु¥याउँथे । नसक्नेको बारीमै कुहिन्थ्यो । तर, अहिले गाउँबाटै कृषि एम्बुलेन्स सञ्चालनमा आएपछि सीधै बजार पुग्छ ।’

गाउँलेले उत्पादन गरेको कृषि उपज लिन बिहान ३ देखि ४ बजेभित्र गाउँमा गाडी लिएर आइपुग्छन्, स्थानीय दीपककुमार प्रजा । गाउँपालिकाले ७५ प्रतिशत अनुदानमा कषि एम्बुलेन्स सञ्चालनमा ल्याएपछि दीपक चालकको भूमिकामा छन् । सबेरै हर्न बजाउँदै गाउँ उक्लिएपछि गाउँलेले आफूसँग भएको उत्पादनलाई सडकसम्म ल्याउँछन् ।

गाउँको उत्पादनलाई फिस्लिङ, मौवाखोला, शक्तिखोर, टाँडीलगायतका बजारसम्म लगेर बेचेपछि साँझ फेरि गाउँ उक्लिन्छन् । र, किसानको आम्दानी बुझाउँछन् । ‘कुनै किसान आफैँ बजार पुग्छन्, कोही जाँदैनन्,’ दीपक भन्छन्, ‘नजाने किसानको उत्पादन आफैँले बेचेर पैसा ल्याइदिन्छु । र, साँझ जसको जति पैसा भएको छ । ल्याएर बुझाइदिन्छु । यसले गाउँलेलाई पनि सहज भएको छ ।’

गाउँबाटै कृषि एम्बुलेन्स चलेपछि स्थानीयले उत्पादन गरेको दुई मुठा सागले पनि बजार पाएको स्थानीय अगुवा शेरबहादुर प्रजा बताउँछन् । ‘पहिलेपहिले पनि उत्पादन गथ्र्यौँ । तर, अरुको गाडी बोलाउँदा आनाकानी गर्ने, भाडा महँगो भन्नेजस्ता समस्या थियो,’ उनी भन्छन्, ‘त्यस्तो अवस्थामा थोरै उत्पादन गर्ने किसानको उपजले बजार पाउनै मुस्किल थियो । अहिले त्यस्तो अवस्था छैन । दुई किलो सखरखण्डले पनि बजार पाएको छ ।’

वडा नं.२ का अध्यक्ष पञ्चबहादुर चेपाङका अनुसार करिब पाँच/छ वर्षदेखि यहाँका किसानले व्यावसायिकरुपमा कृषि कर्म गर्दै आएका छन् । गाउँलेले गोलभेँडा, रायो, धनियाँ, स्कुस, तरूल, सखरखण्ड, पिँडालु, स्कुसको जरा, केराउ, सिमीलगायतका तरकारी खेती उत्पादन गर्दै आएका छन् । ती सबैले राम्रोसँग बजार पाउँदा त्यसले समग्र गाउँलाई नै फाइदा पुगेको उनी बताउँछन् ।

गाउँपालिकाले किसानको आवश्यकताअनुसार मल र बिउमा ५० प्रतिशत अनुदान दिँदै आएको वडाअध्यक्ष चेपाङले जानकारी दिए । उनका अनुसार पशुपक्षीको लागि औषधि उपचारलाई निःशुल्क बनाएको छ । र, तरकारीखेतीमा पनि विशुद्ध प्राङ्गारिक उत्पादनलाई बढी प्राथमिकतामा राख्दै आएको उनले बताए । वडा नं.२ मा हपनीसहित वल्र्याङ, मैतेस, माझखर्क, हुस्ती, तल्लो काउले, माथिल्लो काउले, थापाथली, तोलाङ, छापडाँडालगायतका गाउँमा व्यावसायिकरुपमा तरकारीखेती गर्दै आएका छन् ।

तरकारीखेतीका आलवा बाख्रापालन, चोयाको सामग्री बनाउने जस्ता कार्यमा समेत यहाँका चेपाङ समुदाय अग्रपङ्क्तिमा रहेको उनले बताए । किसानको आवश्यकताअनुसार गाउँमा पुगेको कच्ची सडकलाई स्तरोन्नति गराउनु टड्कारो आवश्यकता रहेको उनले बताए । ‘गाउँमा बल्ल बाटो पुगेको छ । अब त्यसलाई स्तरोन्नति गराउन सके अझ सहज हुन्थ्यो भन्ने छ,’ उनी भन्छन्, ‘यसपटक जवाङखोलाबाट तल्लो काउलेसम्मको सडक ढलान गर्ने कामको थालनी भएको छ । बिस्तारै सबै गाउँमा पुगेका सडकलाई स्तरोन्नति गराउँदै लैजाने गाउँपालिकाको योजना छ ।’

भौगोलिक विकटता भए पनि वडा नं.२ का अधिकांश गाउँका चेपाङ समुदाय गरिबीलाई दूर बनाउने अभियानमा जुटेका छन् । कम्तिमा आफूलाई वर्षभरी खान पुग्नेगरी व्यावसायिक कृषिमा आवद्ध रहेका वडा अध्यक्ष चेपाङले बताए । यसले समग्र गाउँकै आर्थिक उपार्जनमा टेवा पुगेको उनको भनाइ छ ।