धार्चे गाउपालिका–४ लाप्राकमा निर्माणाधिन एकिकृत नमुना वस्तीका निर्माण भएका घरका झ्याल ढोकामा कमसल सामाग्रीको प्रयोग भएको पाइएको छ । गैरआवासीय नेपाली संघ (एनआरएनए)ले बनाइदिएको घरका झ्याल ढोका कमसल भएपछि सम्वन्धित घर धनीले काठको हाल्न थालेका छन् । 

‘एनआरएनएले हालेकोे झ्याल ढोका एकदमकच्ची भयो,’ स्थानीय धनबहादुर गुरुङले भने, ‘घरमा सामान राख्न पनि असुरक्षित हुने भएकाले काठको झयाल ढोका बनाउदै छौ ।’  अधिकाश भूकम्पीडितले काठको झयाल ढोका बनाएर हालेका छन् ।            ‘एनआरएनएले घर निर्माण गरेको ४÷५ वर्ष हुन लागिसक्यो तर अहिले सम्म घर निर्माण कार्य सकेको छैन, भ्mयाल ढोकापनि गुणस्तरीय छैन,’ स्थानीय कुमार सुनारले भने, ‘प्लाष्टिकको झ्याल ढोका हालिदिएको छ, छुदा र हातले धकाल्दा पनि फुट्छ, कामै नलाग्ने रबरको हालिदिनु भयो ।’

राष्ट्रिय पुननिर्माण प्राधिकरण, स्थानीय जनप्रतिनिधि र एनआरएनएका प्रतिनिधिले  कातिक २७ गते वस्तीको निरिक्षण तथा अनुमगनको समेत गरेका थियो । घर निर्माण अन्तिम चरणमा पुग्दा पनि लाप्राकका भूकम्प पीडित पुरानै वस्तीमा छन् ।

‘अहिले तल पुरानो गाउँमा नै घर बनाएर बसिरहेका छौ,’ उनले भने, ‘एकीकृत बस्तीमा चर्पी बनेको छैन, खानेपानीको पनि          राम्रो व्यवस्था छैन,अनि मान्छे मात्र बस्न गएर हुदैन ।’  खानेपानी र शौचालय राम्रो व्यवस्था भएमा मात्र नमुना बस्तीमा बसाई सर्ने उनले बताए ।

तर बस्ती निर्माण नसकिन्दै सबै काम स्थानीयलाई छोडेर  एनआरएनए पन्छिन लागेको                सुनारको आरोप छ ।

‘उहाँहरु बस्ती निर्माणका लागि आउनुभयो, घर बनाउन सहयोग गर्नुभयो, त्यसमा हामी धन्यवाद दिन चाहान्छौ,’ उनले भने, ‘तर पनि बनाए पछि जसरी भएपनि पुरा गरेर जानुपर्छ,अहिले ४५ दिन अवधि म्याद दिएर जानु भएको छ ।’ शौचालय र घरमा काठ छाप्ने काम वाकी रहेकाले उत्त कार्य पुरा गर्नुपर्ने स्थानीयवासी बताउछन् । 
 

एकीकृत बस्तीको घरमा प्रयोग हुने झयाल ढोका सुरुमा देखाएको एउटा र पछि अर्को ल्याएर हालेको वडा अध्यक्ष राज गुरुङ बताउछन । ‘झयाल ढोका पहिला अलि बलियो देखाइयो,  राम्रो होला भन्ने लाग्यो,’ उनले भने, ‘तर पछि ल्याउदा  प्याट–प्याट फुटने खालको परेछ, यसमा मुख्य दोष त एनआरएन कै हो ।’

झ्याल ढोका सुरक्षित नभएकै कारण मानिसहरु बसाई सर्न नमानेको अध्यक्ष गुरुङले बताए । ‘प्लाष्टिकको झयाल ढोका सुरक्षित नभएकाले मानिसहरु बस्न अलि डर मानि रहेका छन्, अहिले काठको झ्याल ढोका वनाएर हाल्ने काम शुरु भएको छ,’ उनले भने । सम्बन्धित निकायको फितलो अनुगमन र सामानको  गुणस्तरीयता चेक जाँच नगरेकै कारण यो समस्या आइपरेको उनको भनाई छ ।

एनआरएनएका कर्मचारीहरु भने झ्याल ढोकाको बारेमा आफुहरुलाई वुझ्न नपाएको बताउछन । ‘झयाल ढोकामा कम गुणस्तरकै छ, कसरी को मार्पmत यस्तो भयो, हामीेले पनि थाहा छैन,’लाप्राक नमुना बस्ती                     परियोजनाका प्रशासन सहायक त्रिशिला गुरुङले भने । आफु त्यस सस्थामा काम गर्ने कर्मचारी मात्र भएकोले त्यस बारे थाहा नभएको उनले बताइन् । 

चर्पी र काठको काम बाँकी

गुप्सीपाखामा हाल ५ सय ७३ घर ठडीसकेका छन् । एकीकृत नमूना बस्तीमा सबै घरको  बाहिरी बनावटको काम सकिएको लाप्राक नमुना बस्ती परियोजनाका प्रसाशन सहायक  गुरुङले बताइन ।

‘नमुना बस्तीको सबै घरको बाहिरी बनावट सकिएको छ, भित्री भागको काम भने अभैm बाँकी छ,’ गुरुङले भनिन, ‘अहिले शौचाल निर्माण कार्य हुदै छ, १२० घरधुरीको शौचाल निर्माण कार्य मंसिर महिनाभित्र सक्ने योजनामा छौ ।’

त्यस्तै घरभित्र काठ छाप्ने काम भने अभैm बाँकी रहेको उनी बताउँछिन् । बस्ती निर्माण कार्य करिब अन्तिम चरणमा पुगेको बताउदै शौचालय निर्माण र काठ ओसार पोसर काम भइरहेको उनले जानकारी दिइन् । बर्खामा                   पहिरोका कारण सडक अवरुद्ध भई सामान ल्याउन समस्या हुने र हिउँदको समयमा बस्तीमा हिउ पर्नाले बस्ती निर्माण कार्यमा ढिलाई भएको उनको बताइन् । 

एकीकृत बस्तीमा बसाई सर्दै स्थनीय

भूकम्प पछि लाप्राकका स्थानीयहरु धेरैले पुरानै गाउँमा घर बनाइ बसिसकेका छन । अस्थायी टहरोमा रहेकाहरु भने एकिकृत वस्तीको नया घरमा सर्न थालेका छन् ।

गत वर्ष देखि एकीकृत नमुना बस्तीमा बसाई सर्ने क्रम शुरु भएको वडा अध्यक्ष गुरुङले      बताए । ‘लाप्राकका हाल सम्म १५÷१६ घरधुरी एकीकृत नमुना बस्तीमा बसाई सरिसकेका छन्, जुन घरहरु सम्पन्न भइसकेका ति घर धनी सर्न थालेका हुन्,’ उनले भने । 
 

७५ वर्षीय कान्छी गुरुङ बस्तीमा बसाई सर्ने सबै भन्दा पहिला व्यत्ति हुन् । उनी गत वर्ष वैशाखमा एकीकृत बस्ती बसाई     सरेकि थिइन । घर निर्माण सम्पन्न भएका अन्य घरधुरीका स्थानीले पनि सर्ने तयारी थालेका छन् ।