देउराली, ७ भदौ । करिब तीनसय जनाले रोजगारी पाएको टायर उत्पादन गर्ने नेपालकै एक मात्र उद्योग गोरखकाली रबर उद्योग अहिले झाडीले झपक्कै छोपेको छ ।

मुख्य गेटमा केही सुरक्षा गार्डले आलोपालो गर्दै बन्द उद्योग रुँगिरहेका छन् । २०७२ को भुकम्पपछि पुर्ण रुपमा बन्द गोरखकाली रबर उद्योगले २०७५ माघमा उद्योगमा रहेका दुई सय ४२ जना, डिपो र काठमाडौँ स्थित सम्पर्क कार्यालयका सहित दुई सय ८० भन्दाबढी कर्मचारीलाई अबकास दियो ।

हाजिर गर्न कर्मचारी गईरहँदा चहलपहल देखिने उद्योग त्यसयता सुनसान छ । उद्योगभित्र चारवटा साना गाडी थोत्रिएका छन् । गुड्दा गुड्दै थन्किएका गाडी थोत्रो भईसक्यो । केही मोटरसाईकल पनि उद्योगभित्र थन्किएका छन् ।

करोडौँका मेसिनहरु धुलो र खियाले थोत्रिएको छ । टायर उत्पादनको काम नहुँदा मेसिन कवाडीमा परिणत भएको छ । ‘हामीले भित्र मेसिनहरु हेर्दैनौँ, जान्दैनौँ’, सुरक्षा गार्ड गंगाप्रसाद गौतमले भने, ‘हामीले उद्योगको भबन, कम्पाउण्ड भित्रको सुरक्षा गर्ने जिम्मेवारी मात्रै पाएका छौँ ।

उद्योगमा अहिले कोही आउँदैनन् ।’ राज्यको यत्तिका सम्पत्ति धुलामाटो भएको सम्झँदा मन भित्रैदेखि कटक्क खाने उनी बताउँछन् ।
सरसफाई गर्ने, मेसिनहरुको अवस्था जाँच्ने गरिँदैन । ठुला र स्तरीय भबन झाडीले छोप्ने, झ्यालका सिसा फुट्ने भएको छ । उद्योगभित्र बाँकी रहेका कच्चा पदार्थ मिल्किएका छन् ।

झाडीले उद्योगको हरेक ब्लक छोपेको छ । उद्योगभित्रको झाडी जंगली जनावरको बासस्थान बनेको छ । एक्लै उद्योग परिसर घुम्न सुरक्षा गार्ड पनि डराउँछन् । सयौँ रोपनी क्षेत्रफलमा रहेको उद्योगका छुट्टाछुट्टै भबन छ । कार्यालय, उत्पादन कक्ष, प्रशोधन, स्टोर लगायत कुनैमा पनि ताला चावी लगाइएको छैन ।

उद्योगको कोठा, शौचालय फोहोर र दुर्गन्धित छ । उद्योग परिसरमा जताततै बिजुलीको फलामे पोल स्टोर गरिएका छन् । वर्षौँदेखि राखिएका पोल कति छ कसले राखेको भन्ने बारे उद्योगका गार्ड बेखबर छन् ।

विद्युत प्राधिकरण बितरण केन्द्रले स्टोर गर्न सजिलो भएर राखेको जनाएको छ । तर त्यहाँ यत्रतत्र छरिएर पोल राखिएको छ । उद्योगको वरपर ठुलो संख्यामा खयरका रुख छन् । रुख काटेर काठ चोरी हुने क्रम बढेको गुनासो आईरहन्छ ।

कतिपय रुख थोत्रिएर कुहिएका छन् । महँगो मूल्यमा बिक्री हुने लडेका, पुराना खयरका रुखको ब्यवस्थापन उद्योगले गर्न सकेको छैन ।
तीनवर्षअघि उद्योगले खयरको रुख काटेर बिक्री गर्न डिभिजन बन कार्यालयमार्फत प्रक्रिया अघि बढाएको थियो । लडेका रुख मात्र नभई सबै रुख काटेर बिक्री गरी कर्मचारीलाई तलब भत्ता खुवाउने उद्योगको योजना थियो ।

चौतर्फी आलोचनापछि बन बिभागले रुख काट्ने अनुमति दिएन । रुख काट्न नपाएपछि उद्योगले सडेगलेका रुखको प्रयोग गर्न तर्फ पनि चासो नदिएको सेवा निवृत्त एक कर्मचारीले बताए । अहिले उद्योग क्षेत्रमा घाँस दाउरा गर्ने, नदीले कटान गर्ने गरेर रुख नासिँदै गएको छ ।
२०४९ सालदेखि टायर उत्पादन थालेको गोरखकाली रबर उद्योग नेपालको एक मात्रै टायर उद्योग हो ।

यसमा नेपाल सरकारको ३८, साल्ट ट्रेडिङको २३ प्रतिशत शेयर र सर्वसाधारणको पनि लगानी छ । उद्योग सुरु भएदेखि नै उत्पादन राम्रो नभएको कर्मचारीहरु बताउँछन् । ४० प्रतशितसम्म उत्पादन गर्न उद्योग सफल भएको थियो । त्यति मात्रै उत्पादन गरेको वर्षपनि उद्योग नाफामा चलेको रेकर्ड उद्योगसँग छ ।

अबैध रुपमा कर छलेर नेपाली बजारमा आउने टायरले गोरखकाली टायरको बजार बिक्री घटेपछि बन्द हुन पुगेको अनुभव मजदुरहरुको छ ।

दरौदी दैनिकबाट