पेरिस। फ्रान्समा विद्यालयको शैक्षिक अवस्था सुधार गर्नुपर्ने मागसहित मङ्गलवार देशभरि लाखौँ विद्यार्थी, शिक्षक, अभिभावक र मजदुर युनियनका सदस्य सडकमा उत्रिएका छन् ।

प्रदर्शनका क्रममा केही स्थानमा प्रहरी र प्रदर्शनकारीबिच झडपसमेत भएको छ । गृह मन्त्रालयका अनुसार मङ्गलवार कम्तीमा ४८८ जना पक्राउ परेका छन् भने सुरक्षाकर्मीतर्फ ४३ जना घाइते भएका छन् । सेप्टेम्बरको अन्तिम सातादेखि नै फ्रान्सका सयौँ माध्यमिक विद्यालयका विद्यार्थीले विद्यालयका प्रवेशद्वार अवरुद्ध गर्दै आएका छन् ।

उनीहरूले विद्यालयमा शिक्षक नहुने, अनुपस्थित शिक्षकको ठाउँमा अर्को शिक्षक नपठाइने, पढाइको बोझ बढ्ने र विद्यालयका भवन तथा कक्षाकोठा जीर्ण अवस्थामा रहेको भन्दै आन्दोलन सुरु गरेका हुन् ।

‘हाम्रो भविष्यप्रति चिन्तित छौँ’

दक्षिणी फ्रान्सको दोस्रो ठुलो सहर मार्सेमा प्रदर्शनमा सहभागी १५ वर्षीया सेल्माले आफ्नो भविष्यप्रति चिन्ता व्यक्त गरिन् । ‘म आफ्नो भविष्यलाई लिएर एकदमै त्रसित छु,’ उनी भन्छिन् ।

१८ वर्षीया ओसियानले पनि विद्यालयमा शिक्षक अनुपस्थित हुने र उनीहरूको ठाउँमा पठाइने वैकल्पिक शिक्षकले प्रभावकारी रूपमा पढाउन नसक्ने समस्या रहेको बताउँछिन्, ‘हामी हाम्रो शिक्षालाई बचाउन र राम्रो शिक्षा प्राप्त गर्न चाहन्छौँ ।’

राजधानी पेरिसमा प्रदर्शनमा सहभागी १९ वर्षीया लिलियाले नयाँ पुस्ता आफ्नो आवाज सुनाउन सडकमा आएको बताइन् । उनले राष्ट्रपति इमानुएल म्याक्रोंले विद्यार्थीका माग सुन्ने आशा व्यक्त गरिन् ।

पेरिसको प्लास द ला रिपब्लिकमा प्रदर्शनकारीले विद्यालयमा पर्याप्त बजेट विनियोजन गर्नुपर्ने मागसहितका ब्यानर प्रदर्शन गरेका थिए । दुई जना व्यक्ति स्मारकमा चढेर ‘उपेक्षित विद्यालय, बलि चढाइएको युवा पुस्ता’ लेखिएको ब्यानरसमेत झुन्ड्याएका थिए ।

विद्यार्थीको आन्दोलनमा शिक्षक, अभिभावक र विभिन्न मजदुर युनियनले पनि समर्थन जनाएका छन् । पश्चिमी फ्रान्सको रेने सहरमा शिक्षक रोमाँ दुबुर्ग करिब ३० जना सहकर्मीसहित विद्यार्थीको समर्थनमा प्रदर्शनमा सहभागी भएका थिए ।

उनले विद्यार्थीले भोग्नुपरेको समस्या र प्रदर्शनका क्रममा देखिएको प्रहरी बल प्रयोगबारे चिन्ता व्यक्त गरे । फ्रान्सको श्रमिक महासंघ ९सीजीटी० की प्रमुख सोफी बिनेटले विद्यार्थीको सुरक्षाका लागि युनियनका सदस्यहरू उपस्थित भएको बताइन् ।

प्रहरी कारबाहीमाथि प्रश्न

विद्यालय सुधारको मागबाट सुरु भएको आन्दोलन केही स्थानमा प्रहरीसँगको झडपमा परिणत भएको छ । केही प्रदर्शनकारीले फोहोर फाल्ने कन्टेनरमा आगो लगाउने, बस बिसौनीमा क्षति पुर्‍याउने र प्रहरीसँग भिड्ने गरेका छन् । प्रहरीले प्रदर्शनकारीलाई नियन्त्रणमा लिन लाठी, अश्रुग्यास र भीड नियन्त्रणका लागि प्रयोग हुने प्रक्षेप्य सामग्री प्रयोग गरेको छ ।

फ्रान्सका प्रधानमन्त्री सेबास्टियन लेकोर्नुले प्रदर्शनका क्रममा भएको हिंसाको निन्दा गरेका छन् । संसद्मा बोल्दै उनले हिंसालाई कुनै पनि अवस्थामा सहन नसकिने बताए । ‘विद्यालयमा आगो लगाउँदैमा विद्यालय भवनको अवस्था सुधार हुँदैन,’ उनले भने ।

सरकारले प्रदर्शनकारीमाथि प्रहरी दमन गर्न निर्देशन दिएको भन्ने आरोप पनि उनले अस्वीकार गरेका छन् । तर, मानवअधिकारवादी संस्था, शिक्षक संगठन र विद्यार्थीले प्रहरीले आवश्यकताभन्दा बढी बल प्रयोग गरेको आरोप लगाएका छन् ।

सोमबार उत्तरी फ्रान्सको लेन्स सहरमा प्रहरीको भीड नियन्त्रण गर्ने ‘ग्रिनेड’ लागेर १५ वर्षीय एक विद्यार्थीको हात गुमेको थियो । गत साता अर्का एक विद्यार्थी प्रहरीको यस्तै नियन्त्रण सामग्रीबाट लागेर केही दाँत गुमाउन पुगेको विवरण सार्वजनिक भएको छ ।

त्यस्तै, मेट्ज सहरमा पक्राउ परेकी १५ वर्षभन्दा कम उमेरकी एक छात्रालाई सादा पोसाकमा रहेका प्रहरीले अनुचित रूपमा छोएको देखिने भिडियो सार्वजनिक भएपछि सरकारी वकिलले प्रहरी अनुसन्धानको माग गरेका छन् ।

सरकारका अनुसार आन्दोलन सुरु भएदेखि हालसम्म २१५ विद्यार्थी र ७१५ प्रहरी घाइते भएका छन् ।

एम्नेस्टी इन्टरनेसनलले पनि प्रदर्शनकारीमाथि भइरहेको प्रहरी कारबाहीप्रति चिन्ता व्यक्त गरेको छ । संस्थाले पछिल्ला दिनमा देखिएको असामान्य प्रहरी बल प्रयोग रोक्न फ्रान्सेली अधिकारीसँग माग गरेको छ । संस्थाकी प्रतिनिधि आन साभिनेल–बाराले सार्वजनिक भएका तस्बिर र प्रत्यक्षदर्शीका भनाइले अश्रुग्यास, लाठी र प्रहरीको भीड नियन्त्रण गर्ने तरिकाबारे गम्भीर प्रश्न उठाएको बताएकी छन् ।

२४ विद्यालयमा आगजनी र तोडफोड

फ्रान्सको शिक्षा मन्त्रालयका अनुसार आन्दोलन सुरु भएयता देशभरि २४ वटा विद्यालयमा आगजनी वा तोडफोड भएको छ ।

सार्वजनिक सम्पत्तिमा क्षति पुर्‍याउने व्यक्तिलाई त्यसको मर्मत खर्च आफैँले तिर्नुपर्ने व्यवस्था गर्ने कानुन ल्याउने तयारी सरकार गर्दैछ । अहिले यस्ता क्षतिको खर्च सार्वजनिक कोषबाट बेहोर्ने गरिन्छ ।

विद्यालयको भौतिक अवस्था सुधार, पर्याप्त शिक्षकको व्यवस्था र प्रभावकारी पठनपाठन सुनिश्चित गर्नुपर्ने माग गर्दै सुरु भएको आन्दोलनले फ्रान्सको शिक्षा क्षेत्र र प्रहरीको व्यवहारबारे व्यापक बहस सिर्जना गरेको छ ।

विद्यार्थीले आफ्नो भविष्यसँग जोडिएको विषयमा सरकार गम्भीर हुनुपर्ने माग गरिरहेका छन् । सरकारले भने प्रदर्शनका क्रममा हुने हिंसा र सार्वजनिक सम्पत्तिमाथिको क्षति नियन्त्रण गर्नुपर्नेमा जोड दिएको छ । शिक्षा सुधारको मागमा विद्यार्थी, शिक्षक र अभिभावक एक ठाउँमा उभिए पनि आन्दोलन व्यवस्थापन र प्रहरीको बल प्रयोगलाई लिएर सरकारमाथि दबाब बढ्दै गएको छ ।