कुलप्रसाद काफ्ले, भरतपुर । करिब सात वर्ष लगाएर निर्माण गरिएको देवघाटको विद्युतीय शवदाह यन्त्र बिग्रिएको छ । पुस ६ गते यता यन्त्रबाट शवदाहको काम हुन सकेको छैन । सञ्चालनमा आएको एक महिना नपुग्दै शवदाह गृहको काम ठप्प भएपछि देवघाटमा शवहरुलाई पुनः दाउराले जलाउन थालिएको छ ।
भरतपुर महानगरपालिकाको शवदाह गृह हेर्ने स्रोतव्यक्ति बालकृष्ण थपलियाका अनुसार शवदाह यन्त्र मर्मतको लागि काठमाडौँबाट प्राविधिकहरुलाई बोलाइएको छ । ‘यन्त्र परीक्षणकै क्रममा छ, अहिले प्राविधिक समस्या आएकाले काम रोकिएको छ । उद्घाटन भएको एक/दुई दिनबाट नै हामीले शव जलाउने काम रोकेका हौँ’, उनले भने ।
पुस ६ गतेसम्म यन्त्र परीक्षणका लागि एक/दुई वटा शव जलाइए पनि नियमितरूपमा यन्त्रबाट शव जलाउने काम भने नभएको उनले स्पष्ट पारे । ‘यन्त्रको समस्या पत्ता लगाउन परीक्षण भइरहेको छ, ठ्याक्कै यही हो भन्न सक्ने अवस्था भएन’, उनले भने, ‘हामीले अपेक्षा गरेअनुसार नभएकाले काठमाडौंबाट आगामी मङ्गलबारसम्म एउटा प्राविधिक टोली आउँदैछ । अहिले काम रोकिएको छ ।’
शवदाह गृहको निर्माण जिम्मा पाएको निर्माण कम्पनीलाई पनि बोलाइएको छ । उनका अनुसार निर्माण सम्पन्न भएको एक वर्षसम्म निर्माण कम्पनीले मर्मत गरिदिने गरी सम्झौता भएको थियो । ११ करोड २१ लाख आठ हजार रुपैयाँमा निर्माण भएको शवदाह गृहमा एउटा शव जल्न ४५ मिनेट लाग्ने बताइएको थियो । तर, परीक्षणका क्रममा एउटा शव जल्न नौ घण्टासम्म लागेको छ ।
पछिल्लोपटक पुस ६ गते जलाइएको एउटा शव जलेर नष्ट हुन एक घण्टा १० मिनेट लागेको थियो । शव जलाउने यन्त्रले अत्यधिक धुवाँ फाल्ने, गन्ध आउने समस्या पनि देखिएका छन् । शवदाह गृहमा दुई वटा यन्त्र रहेका छन् । प्रदूषण नियन्त्रणका लागि पोलुसन कन्ट्रोल युनिट र ३० मिटर अग्लो चिम्नी जडान गरिएको छ ।
सघन शहरी तथा भवन निर्माण आयोजनाले निर्माण गरेको शवदाह गृह गत असोज २४ गते भरतपुर महानगरपालिकालाई हस्तान्तरण गरिएको थियो । महानगरले कार्यविधि बनाएर मङ्सिर १६ गतेदेखि शवदाह गृह प्रयोगमा ल्याएको थियो । शवदाह गृह सञ्चालनका लागि महानगरले दुई सिफ्टमा गरी १० जना कर्मचारी खटाएको थियो ।
शवदाह गृहमा एउटा शव जलाएको शुल्क तीन हजार ५०० रुपैयाँ तोकिएको छ । दाउराबाट शव जलाउँदा चार हजार ५०० रुपैयाँ शुल्क लाग्ने गर्छ । वातावरणीय दृष्टिकोण र समयको हिसाबले बिजुलीबाट दाहसंस्कार गर्दा धेरै फाइदा छन् । शवदाह गृहमा मलामी प्रतीक्षालय पनि बनाइएको छ ।
पटकपटक म्याद थप गरेर निर्माण गरिएको शवदाह गृह बाढीको जोखिममा पनि छ । गत वर्ष नारायणी नदीमा आएको बाढीका कारण शवदाह गृहको भुइँतला डुबानमा परेको थियो । सघन शहरी तथा भवन निर्माण आयोजनाले बाढीको जोखिम नियन्त्रण गर्न थप लगानी गर्न सरकारलाई सुझाएको छ ।
देवघाट क्षेत्र विकास समितिका कार्यकारी निर्देशक सदन बरालका अनुसार देवघाटमा दैनिक २२ वटासम्म शव जलाइन्छ । दैनिक औसत नौ वटा शवको दाहसंस्कार गरिन्छ । चितवन, नवलपुर, तनहुँलगायत विभिन्न जिल्लाबाट शव जलाउन यहाँ ल्याउने गरिन्छ । किरणपुञ्ज दैनिकबाट