चितवन हुँदै पूर्व–पश्चिम यात्रा गर्ने मूल सडक हो– नारायणगढ मुग्लिन सडक खण्ड। यो सडक हुँदै देशका पूर्वदेखि पश्चिमसम्म १६ हजार भन्दा बढी लामो तथा छोटो दूरीमा चल्ने सवारी साधनबाट मानिसहरू संघीय राजधानी काठमाडौं आउजाउ गर्छन् तर हरेक वर्ष वर्षात् सुरू भएपछि यो सडक खण्डमा हिँड्न जो कोहीले यात्रा गर्नुअघि नै ‘बन्द बाटो’ को सास्ती बेहोर्न तयार भएर हिँड्नुपर्छ।

१५ गते आइतबारबाट देशभर परेको झरी मंगलबारसम्म रह्यो। यो तीन दिनको झरीमा काठमाडौं जाने बाटोको भरतपुर २९ मा पर्ने केराघारीमा लेदोसहितको माटो निरन्तर झरिरह्यो।

यो झरीमा चितवन हुँदै गुड्ने सवारी साधन रोकिने मूल थलो नै केराघारीको पहिरो बन्यो। त्यस पहिरोमा रोकिएको सवारीको लाम नारायणगढ बजारसम्म आइपुगेको थियो। जिल्ला प्रहरी कार्यालय चितवनका अनुसार ३ दिनसम्म परेको झरीले गर्दा झरेको पहिरोले सडकमा २२ घण्टा अबरोध गर्‍यो।

लेदो पन्छाउँदै बाटो सञ्चालन गराइए पनि माथिबाट पटक पटक लेदो माटो खसिरह्यो। गएराती पौने ११ बजे बाटोको लेदो पन्छाएर गाडी अघि बढाएकोमा फेरि राती नै साढे दुई बजेदेखि मौरी खोला पुल नजिकै केराबारीमा पहिरो खस्यो।
पहिरोमा एउटा मिनी ट्रक समेत फस्यो। सडकबाट खटिएका कर्मचारीहरूले प्रहरीको सहयोगमा ट्रक पन्छाएर सडक सञ्चालनमा ल्याउन सात घण्टा बढी लाग्यो।

जिल्ला प्रहरी कार्यालय चितवनका प्रवक्ता नरहरी अधिकारी भन्छन्– ‘पानी पर्ने बित्तिकै सडकमा पहिरो खसिहाल्ने कारणले यात्रुले त दु:ख पाएका छन् नै हामी पनि एलर्ट भएर बसिरहनु परेको छ।’

दाङबाट काठमाडौं हिँडेका मिलन कँडेल केराबारीको पहिरोका कारण १२ घण्टाभन्दा बढी चितवन मै रोकिए। उनले भने– ‘घर जानुपर्ने अत्यावश्यक कामले दुई दिन मात्रै छुट्टि लिएर आएँ। नाइट बसमा चढेपछि भोलिपल्ट काठमाडौं पुगिन्छ भनेर ढुक्क भएर हिँडेको थिएँ तर पहिरोले चितवनमै एक दिन रोक्यो।’

पहिरोले अत्यावश्यक काम बिताएर सडकमै रोकिनु परेको कँडेल मात्रै होइन डिभिजन सडक कार्यालय चितवनका अनुसार यो रूट भएर दैनिक चल्ने १६ हजार बढी सवारी साधनलाई प्रतिदिन असर गर्छ। त्यसमा सवार यात्रुले त यसै दु:ख पाउने नै भए।

काठमाडौं जाने ६ ठाउँ मुख्य जोखिममा
चितवन हुँदै गुड्ने सडकको नारायणगढ कटेपछि जोगिमारासम्म ६ ठाउँमा मुख्य पहिरोको जोखिम रहेको डिभिजन सडक कार्यालय चितवनले जनाएको छ।

कार्यालयका प्रवक्ता इन्जिनियर शिव खनालका अनुसार चितवनको बाटो हुँदै गुड्ने सडकमा मुख्य समस्या रहेका प्वाइन्टहरू नारायणगढ मुग्लिन सडक खण्डमा रहेका छन् भने यस वर्ष मुग्लिन कटेपछि पनि पहिरोको समस्या भएका ठाउँहरू थपिएका छन्।

कार्यालयका अनुसार सेती दोभान, चारकिलो, पाँचकिलो, काली खोला, मौरी खोला र केराबारी अहिले पहिरोको समस्या भएका ठाउँ हुन्। यसअघि काली खोला गोपी खोलामा सुख्खा पहिरो आउने समस्या भएको थियो तर अहिले केराबारीमा पुलमाथि लेदो सहितको माटो बगेर समस्या थपिएको छ। इन्जिनियर खनाल भन्छन्– ‘नयाँ बनाइएको ठाउँमा होइन, पानी परेपछि पुराना ठाउँहरूमा समस्या थपिने भएको छ।’

उहाँका अनुसार हरेक बर्खामा नयाँ पहिरोका प्वाइन्ट बन्ने गरेकोले पनि थप समस्या भएको छ। पहिरो जोखिम जतिबेलै हुने भएपछि चितवनस्थित डिभिजन सडक कार्यालयले आफ्नो दुई क्षेत्र नवलपुर र चितवन मध्ये चितवनमा मात्रै ध्यान केन्द्रित गर्नुपर्ने भएको छ।

अहिले दैनिक ११ वटा हेभी इक्विप्मेन्ट पहिरो पन्छाउन तयारी अवस्थामा राखिएको इन्जिनियर खनालले जानकारी दिनुभयो। अरू समयमा दुईवटा मात्रै पहिलो पन्छाउन इक्विप्मेन्ट राखे हुनेमा वर्षात्‌को समयमा सधैं पाँच गुणा बढी साधन र जनशक्ति चाहिने उनको अनुभव छ।

उहाँका अनुसार हरेक वर्ष नयाँ पहिरो खस्ने भएकाले यसलाई बर्खा अगावै रोक्न पनि संभव छैन। ‘पहाडी क्षेत्र भएकाले पानीले कमजोर बनाएको ठाउँमा कतिबेला पहिरो खस्छ पत्तै हुँदैन’, इन्जिनियर खनाल भन्नुहुन्छ– ‘यस्तो समयमा हामी पहिरो पन्छाउन तयारी अवस्थामा रहनुबाहेक अरू विकल्प हुँदैन।’