भरतपुर। कोरोना महामारीका कारण विश्वभरका उद्योग,व्यापार तथा व्यवसाय संकटमा परिरहेका बेला एउटा गम्भीर प्रश्नले धेरैलाई सोच्न बाध्य बनायो—व्यवसायलाई संकटबाट कसरी जोगाउने,बजारलाई कसरी चलायमान बनाउने र आर्थिक विकासको लाभ समाजका धेरै मानिससम्म कसरी पुर्‍याउने? 

कम्पनीको अवधारणा केवल नयाँ व्यवसाय स्थापना गर्नेमा सीमित छैन। यसले प्रविधि, उद्यमशीलता र सामाजिक हितलाई एकै ठाउँमा जोड्दै आर्थिक अवसर विस्तार गर्न सकिन्छ कि सकिँदैन भन्ने प्रश्नको व्यावहारिक उत्तर खोज्ने प्रयाससमेत गरेको छ। यही फराकिलो सोचसँग जोडिएको छ—‘जगतवाद’,पुँजीवाद र समाजवादका सकारात्मक पक्षलाई समेटेर विकास गर्न खोजिएको नयाँ आर्थिक मोडेल।

तीन परियोजना, एउटै उद्देश्य

Seckout Solutions ले मुख्य रूपमा Seckout.com, Ekhataa.com र Belpatri.com गरी तीनवटा परियोजना अघि बढाएको छ। यी परियोजना फरक–फरक क्षेत्रमा केन्द्रित भए पनि तिनको साझा उद्देश्य व्यवसायलाई सहज बनाउने, बजारको पहुँच विस्तार गर्ने र आर्थिक गतिविधिलाई प्रविधिसँग जोड्ने हो।

१. Seckout.com : डिजिटल मार्केटिङमा नयाँ प्रयोग

कम्पनीको पहिलो परियोजना Seckout.com हो। यो सेवा क्षेत्रका व्यवसायलाई लक्षित डिजिटल मार्केटिङ प्लेटफर्म हो। परम्परागत विज्ञापनमा व्यवसायीले खर्च गरे पनि ग्राहकलाई प्रत्यक्ष रूपमा आकर्षित गर्ने र बिक्रीसँग जोड्ने प्रभावकारी उपाय सधैँ सहज हुँदैन। Seckout.com ले यही चुनौतीलाई सम्बोधन गर्ने उद्देश्य राखेको छ।

यस प्लेटफर्ममा Spin, Coupon Blast, The Last Sale After 7 PM र Nearby Vendor जस्ता सुविधाहरू समावेश छन्।

Spin सुविधाले ग्राहकको खरिद तथा भुक्तानी प्रक्रियामा खेलात्मक आकर्षण थप्ने अवधारणा प्रस्तुत गर्छ। Coupon Blast ले विशेष कुपन तथा अफरमार्फत ग्राहकलाई व्यवसायतर्फ आकर्षित गर्ने लक्ष्य राख्छ। The Last Sale After 7 PM सुविधाले साँझको समयमा विशेष अफर उपलब्ध गराएर व्यवसायीलाई बिक्री बढाउन र उपलब्ध सेवा तथा वस्तुको उपयोग विस्तार गर्न सहयोग गर्ने सोच राखेको छ। Nearby Vendor सुविधाले ग्राहकलाई आफ्नो वरपरका व्यवसाय तथा सेवाहरू पत्ता लगाउन सहज बनाउने उद्देश्य राख्छ।

यसको मूल सोच ग्राहकलाई केवल खरिदकर्ता मात्र नभई डिजिटल बजारको सक्रिय सहभागी बनाउनु हो। ग्राहकले खरिदमा आकर्षण अनुभव गर्ने र व्यवसायीले आफ्नो बजार विस्तार गर्ने अवसर प्राप्त गर्न सक्ने वातावरण निर्माण गर्नु यस परियोजनाको लक्ष्य हो।

२. Ekhataa.com : कारोबारको हिसाब राख्न सहज डिजिटल प्रणाली

कम्पनीको दोस्रो परियोजना Ekhataa.com हो। साना पसलदेखि ठूला व्यवसायसम्म दैनिक कारोबारको अभिलेख राख्ने, बिल बनाउने, ग्राहक तथा आपूर्तिकर्ताको हिसाब मिलाउने र आर्थिक विवरण तयार गर्ने काम व्यवसाय सञ्चालनका महत्त्वपूर्ण पक्ष हुन्।

तर धेरै साना व्यवसायमा व्यवस्थित लेखा प्रणालीको अभाव, हिसाब राख्ने जटिलता र कारोबारको वास्तविक अवस्था पहिचान गर्न कठिनाइ हुने गरेको छ। Ekhataa.com ले यस्ता समस्यालाई कम गर्दै बिलिङ तथा लेखा अभिलेखलाई सरल, व्यवस्थित र डिजिटल बनाउने लक्ष्य राखेको छ।

यस प्रणालीमार्फत व्यवसायको आकार र आवश्यकताअनुसार कारोबारको अभिलेख राख्न, आर्थिक विवरण व्यवस्थित गर्न र व्यवसायको वास्तविक अवस्था बुझ्न सहयोग पुर्‍याउने परिकल्पना गरिएको छ।

व्यवसायीले आफ्नो आम्दानी, खर्च, ग्राहकबाट उठाउनुपर्ने रकम र आपूर्तिकर्तालाई तिर्नुपर्ने रकमको अभिलेख व्यवस्थित राख्न सकेमा निर्णय प्रक्रिया थप प्रभावकारी हुन सक्छ। यसले व्यवसायको आर्थिक अनुशासन र पारदर्शिता बढाउनसमेत सहयोग पुर्‍याउन सक्छ।

३. Belpatri.com : साना किसानलाई बजारसँग जोड्ने अभियान

कम्पनीको तेस्रो परियोजना Belpatri.com हो। यसको मुख्य अवधारणा साना किसानले उत्पादन गरेका वस्तुलाई प्राथमिकता दिँदै बजारसम्म पुर्‍याउनु र ठूला उत्पादकका वस्तुलाई पनि विभिन्न बजारमा उपलब्ध गराउन वितरण व्यवस्थापनमा सहयोग गर्नु हो।

किसानले उत्पादन गर्न सक्नु एउटा पक्ष हो भने त्यसको उचित बजार पाउनु अर्को चुनौती हो। विशेषगरी साना किसानले बजारको पहुँच, ग्राहक खोज्ने अवसर, मूल्यसम्बन्धी जानकारी र वितरण व्यवस्थापनमा कठिनाइ भोग्नुपर्ने अवस्था रहन्छ।

Belpatri.com ले उत्पादक र उपभोक्ताबीचको दूरी घटाउने, साना किसानका उत्पादनलाई बजारमा चिनाउने र ठूला उत्पादकका वस्तुको वितरणलाई व्यवस्थित बनाउने लक्ष्य राखेको छ।

यस अवधारणालाई प्रभावकारी रूपमा कार्यान्वयन गर्न सकिएमा किसानका उत्पादनले थप बजार पाउने, उपभोक्ताले विभिन्न वस्तु सहज रूपमा प्राप्त गर्न सक्ने र उत्पादनदेखि वितरणसम्मको प्रक्रियामा सुधार आउने सम्भावना रहन्छ।

कृषि उत्पादन र बजारबीचको सम्बन्धलाई प्रविधिमार्फत बलियो बनाउनु यस परियोजनाको महत्त्वपूर्ण पक्ष हो।

नेपाली परम्परागत खानाको ब्रान्ड ‘बनभोज’

Seckout Solutions ले नेपाली परम्परागत खानालाई आधुनिक ब्रान्डिङ र बजार व्यवस्थापनसँग जोड्ने उद्देश्यले ‘बनभोज’ नामक खाद्य ब्रान्डको अवधारणा पनि अघि बढाएको छ।

नेपालमा बनभोज भन्ने शब्दले प्रकृति, परिवार, साथीभाइ र सामूहिक भोजनको आत्मीय सम्झना गराउँछ। यही सांस्कृतिक पहिचानलाई व्यावसायिक ब्रान्डका रूपमा विकास गर्दै कम्पनीले विभिन्न रेस्टुरेन्टसँग ब्रान्ड सम्झौता गरेर बनभोजलाई बजारमा ल्याउने योजना अघि बढाएको छ।

यस अवधारणाले नेपाली परिकारलाई व्यवस्थित रूपमा प्रस्तुत गर्ने, रेस्टुरेन्टसँग सहकार्य गर्ने र मौलिक खाद्य संस्कृतिलाई फराकिलो ग्राहक वर्गसम्म पुर्‍याउने अवसर सिर्जना गर्न सक्छ।

स्थानीय व्यवसायसँग सहकार्य गर्दै साझा ब्रान्ड निर्माण गर्ने यस्तो प्रयासले परम्परागत खानाको पहिचान र आधुनिक बजार व्यवस्थापनबीच सम्बन्ध स्थापित गर्न सक्ने सम्भावना बोकेको छ।

Seckout Solutions को अवधारणामा सबैभन्दा फराकिलो विचारका रूपमा अघि सारिएको विषय हो—जगतवाद (Jagatism)।

जगतवादको अवधारणा बुझ्न पुँजीवाद र समाजवादका आधारभूत विशेषता बुझ्न आवश्यक हुन्छ।

पुँजीवादले निजी स्वामित्व, उद्यमशीलता, प्रतिस्पर्धा, लगानी र नाफालाई महत्त्व दिन्छ। यसले व्यक्तिलाई व्यवसाय स्थापना गर्न, जोखिम लिन, नयाँ प्रविधि विकास गर्न र आर्थिक गतिविधि विस्तार गर्न प्रोत्साहित गर्न सक्छ। प्रतिस्पर्धाले नयाँ उत्पादन र सेवाको विकासलाई गति दिन सक्छ।

तर पुँजीवादको अनियन्त्रित वा कमजोर नियमन भएको स्वरूपमा आर्थिक असमानता बढ्न, सम्पत्ति सीमित व्यक्तिको हातमा केन्द्रित हुन र कमजोर वर्गका लागि अवसर सीमित हुन सक्ने जोखिम रहन्छ। बजारमा सबैसँग समान स्रोत, सीप र अवसर नहुँदा प्रतिस्पर्धाको लाभ पनि समान रूपमा वितरण नहुन सक्छ।

अर्कोतर्फ, समाजवादले सामाजिक न्याय, आर्थिक असमानता घटाउने, आधारभूत सेवामा पहुँच विस्तार गर्ने र सामूहिक हितलाई महत्त्व दिने विचारलाई प्राथमिकता दिन्छ। यसका विभिन्न स्वरूप छन्। सामाजिक सुरक्षा, सार्वजनिक सेवा र अवसरको पहुँच विस्तारमार्फत यसले कमजोर वर्गलाई सहयोग गर्न सक्छ।

तर केही प्रकारका अत्यधिक केन्द्रीकृत आर्थिक व्यवस्थामा प्रशासनिक जटिलता, प्रतिस्पर्धा र नवप्रवर्तनका लागि कमजोर प्रोत्साहन तथा स्रोतको प्रभावकारी उपयोगमा समस्या आउन सक्छ। यसको परिणाम भने अपनाइएको नीतिगत संरचना र कार्यान्वयनमा निर्भर हुन्छ।

यसरी हेर्दा पुँजीवादले उद्यमशीलता र उत्पादन विस्तारमा जोड दिन्छ भने समाजवादले सामाजिक न्याय र अवसरको वितरणलाई महत्त्व दिन्छ। दुवै विचारका उपयोगी पक्ष छन्, तर दुवैका केही कार्यान्वयनगत चुनौती पनि छन्।

के उद्यमशीलताको ऊर्जा र सामाजिक न्यायको उद्देश्यलाई प्रविधिको माध्यमबाट एकै आर्थिक प्रणालीमा जोड्न सकिँदैन?

यही प्रश्नको उत्तर खोज्ने प्रयासका रूपमा Seckout Solutions का संस्थापक पदम चालिसेले ‘जगतवाद’ को अवधारणा अघि सारेका हुन्।

जगतवाद : नाफा, प्रविधि र सामाजिक अवसरबीच सन्तुलनको परिकल्पना

जगतवाद (Jagatism) लाई पुँजीवाद र समाजवादका सकारात्मक पक्षलाई समेटेर विकास गर्न खोजिएको नयाँ आर्थिक मोडेलका रूपमा व्याख्या गरिएको छ।

यस अवधारणाले पुँजीवादबाट उद्यमशीलता, निजी पहल, प्रतिस्पर्धा र नवप्रवर्तनको शक्ति ग्रहण गर्ने तथा समाजवादबाट सामाजिक न्याय, आर्थिक अवसरको पहुँच र सामूहिक हितको भावनालाई आत्मसात् गर्ने परिकल्पना गर्छ।

यस सोचको केन्द्रमा प्रविधि छ। प्रविधिको प्रयोगबाट साना व्यवसायले पनि बजारमा प्रतिस्पर्धा गर्न सकून्, किसानले आफ्ना उत्पादनका लागि बजार खोज्न सकून्, कारोबारको लेखा व्यवस्थापन सहज होस् र आर्थिक अवसरमा बढीभन्दा बढी मानिस सहभागी हुन सकून् भन्ने यसको लक्ष्य हो।

जगतवादको परिकल्पनाअनुसार व्यवसायले नाफा कमाउनु गलत होइन; तर आर्थिक गतिविधिबाट सिर्जना हुने अवसर र लाभ समाजका धेरै मानिससम्म पुग्ने वातावरण निर्माण गर्नु पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण हुन्छ। त्यस्तै, सामाजिक हितको नाममा उद्यमशीलता र उत्पादनका लागि आवश्यक प्रोत्साहन कमजोर बनाउनुको सट्टा दुवै पक्षलाई सन्तुलित गर्ने उपाय खोजिनुपर्छ।

यो अवधारणा अहिले विकास गर्न खोजिएको आर्थिक सोच हो। यसलाई व्यवहारमा प्रभावकारी मोडेल बनाउन स्पष्ट सिद्धान्त, आर्थिक संरचना, पारदर्शी नियम, व्यावहारिक परीक्षण र परिणामको मूल्याङ्कन आवश्यक हुनेछ। रोजगारी सिर्जना, व्यवसायको दिगोपन, किसानको बजार पहुँच र आर्थिक अवसरको वितरणमा यसले कस्तो प्रभाव पार्छ भन्ने कुराले यसको व्यावहारिक सफलता निर्धारण गर्नेछ।

Seckout.com, Ekhataa.com र Belpatri.com फरक क्षेत्रमा केन्द्रित परियोजना हुन्। तर तिनलाई एउटै दृष्टिकोणबाट हेर्दा कम्पनीले अर्थतन्त्रका विभिन्न पक्षलाई जोड्न खोजेको देखिन्छ।

Seckout.com ले ग्राहक र व्यवसायबीचको सम्बन्धलाई डिजिटल मार्केटिङमार्फत बलियो बनाउन खोज्छ। Ekhataa.com ले व्यवसायको आर्थिक अभिलेख र लेखा व्यवस्थापनलाई व्यवस्थित बनाउने लक्ष्य राख्छ। Belpatri.com ले किसान तथा उत्पादकलाई बजारसँग जोड्ने सोच अघि सार्छ। बनभोजले नेपाली खानाको सांस्कृतिक पहिचानलाई व्यावसायिक ब्रान्डिङसँग जोड्ने प्रयास गर्छ।

यी परियोजना सफल रूपमा कार्यान्वयन हुन सकेमा व्यवसायी, ग्राहक, किसान, उत्पादक र उपभोक्ताबीचको सम्बन्धलाई थप व्यवस्थित बनाउने सम्भावना रहन्छ। यद्यपि, त्यसका लागि उपयोगी प्रविधि, ग्राहकको विश्वास, पारदर्शी कारोबार, गुणस्तरीय सेवा र दीर्घकालीन व्यावसायिक स्थायित्व आवश्यक हुन्छ।

नेपालमा साना व्यवसायको ठूलो हिस्सा अझै पनि कारोबार व्यवस्थापन, बजार विस्तार र वितरणसम्बन्धी चुनौतीसँग जुधिरहेको छ। यस्तो अवस्थामा डिजिटल प्रणालीको पहुँच बढाउने प्रयासले महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्न सक्छ। तर प्रविधि उपलब्ध गराउनु मात्र पर्याप्त हुँदैन; त्यसलाई व्यवसायी र ग्राहकले सहज रूपमा प्रयोग गर्न सक्ने बनाउनु पनि उत्तिकै आवश्यक हुन्छ।

कोरोना महामारीको संकटबाट सुरु भएको सोचले डिजिटल मार्केटिङ, लेखा व्यवस्थापन, कृषि बजार र नेपाली खाद्य संस्कृतिसम्म फैलिएको व्यावसायिक अवधारणाको रूप लिएको छ। यससँग जोडिएको जगतवादको विचारले भने आर्थिक विकासको लाभ समाजका धेरै मानिससम्म कसरी पुर्‍याउन सकिन्छ भन्ने व्यापक प्रश्न उठाएको छ।

Seckout Solutions को व्यावसायिक यात्रा कति सफल हुन्छ भन्ने कुरा आगामी दिनमा यसको कार्यान्वयन, बजारको स्वीकार्यता र वास्तविक परिणामले निर्धारण गर्नेछ। जगतवाद पनि आफ्नो अवधारणात्मक चरणबाट अगाडि बढेर व्यावहारिक आर्थिक मोडेल बन्नका लागि थप अध्ययन, स्पष्ट संरचना र परिणाममा आधारित परीक्षणको आवश्यकतामा छ।

तर एउटा महत्त्वपूर्ण विचार भने यस प्रयासको केन्द्रमा छ—व्यवसायको नाफा र सामाजिक हितलाई अनिवार्य रूपमा एकअर्काका विरोधी मान्नुपर्दैन। उद्यमशीलता, प्रविधि र सामाजिक उत्तरदायित्वलाई प्रभावकारी ढङ्गले जोड्न सकिएमा व्यवसाय आर्थिक अवसर विस्तार गर्ने माध्यम बन्न सक्छ।

Seckout Solutions को दीर्घकालीन परिकल्पनालाई एउटा वाक्यमा भन्नुपर्दा—प्रविधिमार्फत व्यवसायलाई सक्षम बनाउने, उत्पादकलाई बजारसँग जोड्ने र आर्थिक अवसरलाई समाजका धेरै मानिससम्म पुर्‍याउने प्रयास।

र जगतवादको मूल प्रश्न पनि यही हो—के पुँजीवादको उद्यमशीलता र समाजवादको सामाजिक न्यायलाई समेटेर अझ समावेशी आर्थिक भविष्य निर्माण गर्न सकिन्छ?

यस प्रश्नको व्यावहारिक उत्तर खोज्ने यात्रामा Seckout Solutions का परियोजनाहरूले कस्तो भूमिका खेल्छन् भन्ने कुरा आगामी दिनले देखाउनेछ।