पबित्रा पराजुली, नवलपरासी पूर्व, ८ साउन । असार सकिनै लाग्यो । तर, किसानले धान रोपेर सकेका छैनन् । कतै सिँचाइको अभाव छ, कतै खेतालाको । त्यो भन्दा पनि बढि यस पटक किसानले मुख्य समस्या भोगे मलको ।
धान रोपेकाहरूलाइ पनि अब धानमा मल कसरी हाल्ने भन्ने चिन्ता छ । मल बिनाकै रोपाइँ गरेका किसानलाई उत्पादन नबढ्ने पिर छ । रासायनीक मलको अभाव भएपछि नवलपुरका किसानहरू प्राङ्गारिक मलको प्रयोगमा धान रोपे ।
मकै र तोरी छर्दा छरिएको गाईवस्तुको मल र ढैँचाको प्रयोगले रोपाईँगरेको एक जना किसान नैना बस्याल बताउनुहुन्छ । नवलपुरमा हालसम्म ८० प्रतिशत क्षेत्रफलमा धान रोपाइँ सकिएको छ । जहाँ रोपाइँ भयो, त्यहाँ पनि रासायनिक मलको प्रयोग बिना नै भएको छ । तर, यसरी मलको अभाव भएको पहिलो पटक होइन ।
कावासोती १३ का एञ्जिला थापा मगर यस्तो समस्या बर्सेनी भोग्दै आएको बताउनुहुन्छ । कतिपय स्थानमा असार नलाग्दै रोपेको धान हरियो हुन थालिसकेको छ । अब मल हाल्नुपर्ने समय आइसक्यो । रोप्दा मात्रै होइन, गोड्दा पनि मलको अभाव हुने देखिएको छ ।
हाल जिल्लामा रासायनिक मलको मौज्दात छैन । कम्पनीबाट प्राप्त हुने मल नवलपुरमा ९८ वटा विभिन्न सहकारी संस्था र एग्रो मार्फत किसानलाई उपलब्ध गराइदै आएको छ । तर सहकारीमा नै मल नहुँदा किसान उत्पादन घट्ने चिनतामा छन् ।