सोरबिस्ना । हरेक चितवनको इच्छाकामना गाउँपालिका वडा नं. ६ मा अवस्थित सोरबिस्ना गाउँमा गुरुङ समुदायमा प्रचलित लोपोन्मुख अवस्थामा पुगेको सती घाँटु नाँच नचाईने भएको छ । स्थानीय पन्थदेवी आमा समूहको आयोजनामा यहि जेठ ११ गतेदेखि सति घाँटु नाच नचाईने भएको हो ।

पहिले इच्छाकामना गाउँपालिकाका अधिकांश गुरुङ गाउँहरुमा घाँटु नचाइने गरिन्थ्यो तर पछिल्लो समय यो नाचको संरक्षण हुन नसक्दा हराउदै गएको छ । यद्यपी इच्छाकामनाको स्वरबिस्ना गाउँमा भने यो नाँचले निरन्तरता पाईरहेको छ ।

यस वर्ष ९ जना कन्याहरुलाई घाँटु नचाईने स्थानीय सुजन गुरुङले जानकारी दिए । उनका अनुसार घाँटु गुरु आमा मंगलीमाया गुरुङको नेतृत्वमा ६ जना गुरुआमाहरुले घाँटु गीत गाईनेछ । 

गुरुङ सस्कृति अनुसार माघ महिनामा बसन्त पञ्चमीबाट शुरु भएको घाँटु नाँच वैशाख पूर्णिमापछिको पञ्चमीमा समापन गरिन्छ । पछिल्लो समय घाँटुनाच पुस्तान्तरण हुन नसक्दा हराउदै गएको छ । 

सती र बाह्रमासे गरी घाँटु नाँच दुई प्रकारको हुन्छ । सतिघाँटु श्रीपञ्चमीमा शुरु भई वैशाख पूर्णिमामा अन्त्य गरिन्छ भने बाह्रमासे घाँटु जुन बेलापनि नाच्ने गरिन्छ । गुरुङ समूदायको ऐतिहासिक घटनाक्रमसँग जोडिएको घाँटु नृत्य पनि ठाउँअनुसार फरक–फरक पाइए पनि सबै ठाउमा नाचिने घाटुको कथा भने एउटै हुने घाटु गुरुहरु बताउँछन् ।

सत्रौँ सताब्दीदेखि घाँटु नृत्यको प्रारम्भ भएको मानिन्छ । यस नृत्यमा रजश्वला नभएका दुईजना कन्यालाई स्थानीय भेषभूषामा सजाई मध्ययुगिन राजा परशुराम र रानी आम्पावतीको प्रतीकका रूपमा घाँटु नृत्यको प्रारम्भ गरिन्छ । लमजुङ कास्की लगायतका जिल्लाहरुमा २ कन्यालाई मात्र नचाईने गरिए पनि तनहुँ चितवन गोरखा लगाएतका स्थानहरुमा ३ कन्या वा विजोर संख्या पारी जति पनि कन्याहरुलाई समावेश गरेर घाँटु नचाईने गरिन्छ । 

सदियौ देखि पुरानो साँस्कृतिक नाँच भएपनि पछिल्लो पुस्ताको चासो नहुनु र पुरानो पुस्ता सकिदै जादा लोप हुदै गएकोले यसलाई जोगाउनकै लागि आफुहरु लागि परिरहेको गुरुङले बताए। अहिले रन्जित आपैmले घाँटु गीत सिकेर गाउँमा घाँटु नाँच नचाउन सुरु गरिएको हो । 

घाँटु नृत्यको गीतमा मानिसको जीवनशैली, जन्म, कर्म, श्रृंगार, बिहेवारी, शिकार, माछा मार्ने, खेतीपाती तथा युद्धबारे व्याख्या तथा अभिनय गर्ने गरिन्छ । गुरुङ समूदायको महत्वपूर्ण संस्कृतिको रुपमा रहेको घाँटुनाच पछिल्लो समय उत्सवको रुपमा पनि मनाउन थालिएको छ । परम्परागत संस्कृतिको संरक्षण गर्न तथा गुरुङहरुको पहिचानलाई जोगाउन विशेष महत्वका साथ विभिन्न मेला महोत्सवमा पनि घाँटु नाच प्रदर्शन गर्ने गरीएको छ ।