चितवन, माघ २९ - नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व)को देवचुली नगरपालिका–१ मिलनचोककी रामयाया सोती माघ २४ गते घाँस काट्न घरबाट निस्किन् । चार जना साथीसँग घर नजिकैको दिव्य मध्यवर्ती सामुदायिक वनमा पसेकी सोती घाँस लिएर घर फर्किन पाइनन् । ४७ वर्षीया सोतीको गैँडाको आक्रमणबाट घटना स्थलमै मृत्यु भयो । उनीसँगै गएका एक जनालाई आक्रमण गरी घाइते बनाएको थियो भने अन्य दुई जना भाग्न सफल भए ।

उनका अनुसार पछिल्लो साढे चार वर्षको अवधिमा आर्थिक वर्ष २०७८/२०७९मा सबैभन्दा धेरै ३० जनाले ज्यान गुमाएका थिए । सो वर्ष बाघको आक्रमणबाट मात्रै २१ जनाको मृत्यु भएको थियो । त्यस्तै गैँडाको आक्रमणबाट ५ र हात्तीको आक्रमणबाट ४ जनाको मृत्यु भएका थियो । सो वर्ष २४ जना घाइते भएका थिए ।

अन्य आर्थिक वर्षमा भने वन्यजन्तुको आक्रमणबाट मृत्यु हुनेको संख्या औसतमा १० रहेको छ । चालु आर्थिक वर्षको माघ २८ गतेसम्म वन्यजन्तुको आक्रमणमा परी ८ जनाको मृत्यु भएको छ भने १३ जना घाइते भएका छन् । यस वर्ष गैँडाको आक्रमणबाट ६ जना र हात्ती बाघको आक्रमणबाट समान १र१ जनाको मृत्यु भएको छ ।

आर्थिक वर्ष २०८०/२०८१मा हात्ती, गैँडा बाघ र जङ्गली बँदेलको आक्रमणबाट ११, आर्थिक वर्ष २०७९/२०८०मा ९ र आर्थिक वर्ष २०७७/२०७८मा १२ जनाको मृत्यु भएको निकुञ्जको तथ्याङ्कमा उल्लेख छ ।

मध्यवर्ती क्षेत्रका बासिन्दाहरू निकुञ्ज तथा सामुदायिक वनको अनुमति लिएर घाँस दाउरा गर्न छिर्ने गर्दछन् । सोही क्रममा अधिकांश मानिसहरू वन्यजन्तुको आक्रमणमा परेका छन् । चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज मध्यवर्ती सामुदायिक वन उपभोक्ता समितिका अध्यक्ष प्रकाश ढुङ्गानाले मानव र वन्यजन्तुको द्वन्द्व न्यूनीकरणका लागि वन्यजन्तुको वासस्थानलाई व्यवस्थित गर्नुपर्ने बताउँछन् ।

‘यस्ता घटनाहरू चितवनमा नियमित जस्तै हुन थालेका छन् । यसलाई न्यूनीकरण गर्न वन्यजन्तुलाई जङ्गलभित्र घाँसको व्यवस्थापन गर्नुप¥यो । भित्रका वन्यजन्तु बाहिर आउनबाट रोक्न कंक्रिट लगाउनुपर्दछ,’ अध्यक्ष ढुङ्गानाले भने ‘मानिसहरूलाई अनावश्यक रुपमा भित्र प्रवेश गर्नबाट रोक्न प¥यो । उनीहरुलाई वन्यजन्तुको आनिवानीको विषयमा जानकारी गराउनुपर्दछ ।’