सजना तिमल्सिना, काठमाडौँ, ३ साउन । काठमाडौँ उपत्यकाका करिव दुई सय वटा ढुङ्गे धाराबाट मात्रै पानी आउने गरेको पाइएको छ । उपत्यकाका २ सय वटा ढुङ्गेधारा मध्ये १२ महिनामा कुनै न कुनै बेला पानी आउने गरेको हो ।
यसले पनि कोकाकल बनेको काठमाडौँ उपत्यकालाई केही सहयोग पुग्ने सरोकारवालाहरू बताउँछन् । उपत्यकाका पाँच सय ७३ ढुङ्गे धारामध्ये दुई सय ८० वटा सुकिसकेका छन् भने ९४ वटाको नामोनिसाना नभेटिने ढुङ्गेधाराको विषयमा अनुसन्धान गरिरहनुभएका सहरीविकासविद् पद्मसुन्दर जोशीले बताउनुभयो ।
काठमाडौँ उपत्यका खानेपानी लिमिटेडका अनुसार आर्थिक वर्ष २०६६/०६७ मा उपत्यकामा खानेपानीको माग दैनिक ३२ करोड लिटर थियो । अहिले यो बढेर दैनिक ४३ करोड लिटर पुग्दा वर्षातको समयमा १७ करोड लिटर र हिउँदमा १० करोड लिटर पानी उपलब्ध हुने गरेको छ ।
काठमाडौँ उपत्यकामा केही दशक अघिसम्म मानव बसोबास, कृषिका लागि निश्चित क्षेत्रफलको जमिन खुला राखिन्थ्यो, यसबाट प्राचिन पोखरी, धाराको अस्तित्व जोगिएकोथियो ।
पानी आपूर्तिका लागि ललितपुरको टिकाभैरव, भक्तपुरको बागेश्वरी र काठमाडौँको बुढानिलकण्ठ हिति प्रणाली महत्वपूर्ण मानिन्छ । तर बुढानीलकण्ठको प्रणाली नष्ट भइसकेको ऐतिहासिक ढुङ्गेधारा तथा पोखरी संरक्षण सङ्घका अध्यक्ष सुशिल श्रेष्ठले बताउनुभयो ।
अध्ययनहरूका अनुसार लिच्छविकालदेखि नै काठमाडौँ उपत्यकामा ढुङ्गेधाराको प्रचलन सुरु भएको हो ।