अविनाश आचार्य, काठमाण्डौ, १४ जेठ । विश्वका धनी र औद्योगिक रूपले सम्पन्न देशहरूले गरेको अत्यधिक कार्वन उत्सर्जनबाट बढ्दै गएको जलवायु परिवर्तन सम्बन्धी असरको प्रभाव नेपालमा समेत देखिन थालेको छ । जलवायु परिवर्तनका कारण बेमौसममा पानी पर्ने, कतै अल्वृष्टि, कतै खण्डवृष्टि, बाढी पहिरो मात्रै होइन, हिमालका हिउँ पग्लने र मौसम अनुसारको तापक्रम फेरबदल हुने सम्मको असर देखिन थालेको छ । यसको प्रत्यक्ष प्रभाव किसान र कृषि उत्पादनमा देखिएको छ ।

विज्ञहरूका अनुसार प्रत्येक वर्ष पृथ्वीको तापक्रम बढिरहेको छ । तापक्रम बढ्ने दर नरोकिएको खण्डमा अबको ८० वर्षमा पृथ्वी थप ४ डिग्रीसम्म तात्न सक्छ । यसले विश्वभरि नै सुख्खा र खडेरी बढाउने छ । जसको प्रत्यक्ष असर कृषि उत्पादनसँग जोडिने जलवायु परिवर्तनका विज्ञ मञ्जित ढकाल बताउनुहुन्छ । नेपालको सन्र्दभमा कुरा गर्ने हो भने ४० वर्षमा २ डिग्री सेल्सियस तापक्रम बढेको छ भने मनाङमा प्रत्येक १० वर्षमा १ डिग्री तापक्रम बढिरहेको छ । जसका कारण नयाँ नयाँ झार, रोग र किराको प्रकोप पनि थपिदै गएको छ ।

किसान भने जलवायु परिवर्तनको असरले उत्पादन घटिरहेको विषयमा जानकार छैनन् । कृषिका विज्ञ तेजबहादुर सुवेदी उनीहरूलाइ यसबारेमा पर्याप्त सूचना दिनुपर्ने तथा कृषि बीमालाइ प्राथमिकतामा राख्नुपर्नेमा जोड दिनुभयो । विश्वव्यापी रूपमा भएको जलवायु परिवर्तनको असरले नेपालको कृषिमा पारेको प्रभाव कम गर्न सहज भने छैन ।

सरकार, वातावरण अनुकुल हुने गरि खाद्य बाली लगाउने तथा सोही अनुसारको बीउ उत्पादनको लागि अध्ययन भइरहेको दाबी गर्छ  । कृषि बिभागका महानिर्देशक रेवतीरमण पौडेल जलवायु परिवर्तनको असर नपर्ने गरि बर्षौदेखि स्थानीय स्तरको हावापानी र माटोमा भिजिरहेको रैथाने बाली संरक्षण र यसको उत्पादन बढाउने गरि कार्यक्रम तय गरिरहेको दाबी गर्नुहुन्छ ।

जलवायु परिवर्तन र यसका असरको बारेमा किसानलाइ ज्ञान दिने, परिवर्तित हावापानी र मौसम अनुसारको खेती गर्ने, मल, बीउ र सिंचाइको पर्याप्त उपलब्धता प्रदान गर्ने लगायतमा ध्यान दिन सके कृषि उत्पादन बढाउन सकिने विज्ञहरू बताउँछन् ।