ज्यानदाला । चितवनको इच्छाकामना गाउँपालिका वडा नं. १ मा पर्ने चान्दली डाडाँमा अवैध रुपमा घर छाउने ढुङ्गा उत्खनन् गरेको पाईएको छ । स्थानीय एक व्यक्तिले बिक्रि वितरण गर्ने उद्देश्यका साथ गएको तीन सातादेखि उक्त स्थानबाट अवैध रुपमा घर छाउने ढुङ्गा उत्खनन् गरेको पाईएको हो । 

स्थानीय स्वास्थ्य चेपाङको नेतृत्वमा उक्त स्थानमा ढुङ्गा उत्खनन् भएको स्थानीयवासी रेशम चेपाङले जानकारी दिए । उनै रेशम चेपाङले बिहिबार साँझ सामाजिक सञ्जाल फेसबुकमा फोटो र भिडियो शेयर गरेपछि यो कुरा बाहिरिएको हो । 

उनी यहि माघ १ गते उक्त स्थानमा पुगेर हेर्दा ढुङ्गा निकालिरहेको पाईएको र यसका लागि कसले अनुमति दिएको छ भनी सोधीखोजी गर्दा कहिकतैबाट अनुमति नदिईएको पाइएको उनले बताए । यसपछि उनले सोही स्थानबाटै तत्काल गाउँपालिका अध्यक्ष दान बहादुर गुरुङ र वडाध्यक्ष सन्त बहादुर मगरलाई जानकारी दिइएको थियो तर अहिलेसम्म स्थानीय सरकारबाट कोही पनि अनुगमनमा नआईपुगेको उनले बताए । साथै ढुङ्गा उत्खनन् कार्य रोक्न लगाउदा आफुलाई उल्टो ढुङ्गा निकाल्न नेतृत्व गर्ने स्वास्थ्य चेपाङले चुप लागेर बस्न धम्की दिएको रेशम चेपाङले बताए । 

यता गाउँपालिका अध्यक्ष दान बहादुर गुरुङसँग यस विषयमा प्रतिक्रिया लिदा विस्तृत रुपमा थाहा नभए पनि उक्त स्थानमा ढुङ्गा उत्खनन्को लागि पालिकाबाट कोही कसैलाई अनुमति नदिईएको बताए । ‘हामीलाई पनि त्यहाँ ढुङ्गा निकालेको जानकारी आएको छ, आइतबार हामी निरिक्षणमा जाने तयारीमा छौं ।’ –उनले भने । यसैगरी यस विषयमा वडा नं. १ का वडाध्यक्ष सन्त बहादुर मगरसँग प्रतिक्रिया लिदाँ उनले पनि आफुलाई जानकारी नभएको बताए ।

वडासदस्यलाई टेरेन
तीन सातादेखि अवैध रुपमा ढुङ्गा उत्खनन् गरेको पाईएपछि पुस २८ गते वडासदस्य बिक्रम चेपाङ सो स्थानमा निरिक्षणमा पुगेको थियो । उनलाई पनि अवैध रुपमा ढुङ्गा उत्खनन् गर्ने ठेकेदारले जे गरे पनि गर भन्दै धम्की दिएको छ । ‘मैले जति भन्दा पनि टेरेन, उल्टो मलाई धम्की दियो’ –वडासदस्य बिक्रम चेपाङले भने । उनले आफु अध्यक्ष रहेको सामुदायिक वनको तर्फबाट ढुङ्गा उत्खनन् रोक्नका लागि बुधबार विज्ञप्ती समेत प्रकाशित गरेको बताए ।

ढुङ्गा लैजाने जेसिबि लगाएर जथाभावी बाटो खन्दै
यसैगरी अवैध रुपमा उत्खनन् गरेको उक्त ढुङ्गा लैजानको लागि बाटो असहज भएपछि जेसिबि लगाएर बाटो खन्न सुरु गरेको छ । बिहिबारदेखि ठेकेदार स्वास्थ्य चेपाङले जेसिबि लगाएर ढुङ्गा खानीसम्म जान बाटो खन्न थालेको स्थानीय रेशम चेपाङले जानकारी दिए । 

होटलको लागि अवैध ढुङ्गा उत्खनन्
यसरी इच्छाकामना गाउँपालिका वडा नं. १ को चान्दली डाडाँमा अवैध रुपमा उत्खनन् गरेको ढुंगा कालिका नगरपालिकाको शक्तिखोरमा निर्माणधिन एक होटलको लागि लैजान लागिएको हो । उक्त होटलले स्वास्थ्य चेपाङलाई ढुङ्गा ल्याउने ठेक्का दिएपछि उनले चान्दलीटारमा अवैध रुपमा ढुङ्गा उत्खनन् गर्न लागेको हो ।  

अवैध उद्खनन्ले पहिरोको जोखिममा गाउँ, मुहान पनि सुक्दै
यता अवैध रुपमा ढुङ्गा उद्खनन गर्न थालेपछि खानीको डाडाँ भन्दा तल रहेका चेपाङ गाउँहरु गारघर, जैथलि, चौकीडाडा, साप्रेनि र बङ्ज्ञाङ पहिरोको जोखिममा परेको छ । करिब २० वर्ष अघि पनि उक्त स्थानबाट ढुङ्गा निकाल्दा पहिरो गएको थियो । फेरी सोही ठाउँबाट जथाभावी ढुङ्गा निकाल्न थालेपछि स्थानीयमा पहिरोको जोखिम बढेको छ । यस्तै ढुङ्गा उद्खनन् गर्दै गर्दा ती गाउँहरुले पिउने पानीको मुहानमा समेत पानी सुक्दै गएको स्थानीय रेशम चेपाङले जानकारी दिए ।